Elektrikli otomobillerde maliyet dengesi değişiyor: Fiyat baskısının arkasında 2 kritik gelişme

Elektrikli otomobil üreticileri, aynı anda büyüyen iki maliyet sorunuyla karşı karşıya. Batarya hammaddelerindeki yükselişe yapay zekâ yatırımlarının etkilediği bellek çipi arzı da eklenirken, üreticilerin fiyatları düşük tutma alanı giderek daralıyor.

Yapay zekâ yatırımları otomotiv çiplerini de etkiliyor

Otomotiv sektöründeki yeni maliyet baskısının önemli kaynaklarından biri bellek çipleri. Çip üreticilerinin veri merkezleri ve büyük yapay zekâ modellerinde kullanılan HBM üretimine yönelmesi, geleneksel DRAM ve NAND kapasitesini etkiliyor.

TrendForce’a göre emtia tipi DRAM sözleşme fiyatları 2026’nın ilk çeyreğinde önceki çeyreğe göre yüzde 90-95, ikinci çeyrekte ise yüzde 58-63 yükseldi. NAND Flash tarafında artışlar aynı dönemlerde sırasıyla yüzde 55-60 ve yüzde 70-75 olarak gerçekleşti.

UBS verileri otomotiv sektöründe kullanılan DRAM fiyatlarının yılın başlarında yüzde 180 yükseldiğini, üst seviye otomotiv sınıfı DDR5 belleklerde spot fiyat artışının yüzde 300’e ulaşabildiğini gösteriyor. Morgan Stanley’e göre DRAM fiyatları son bir yılda yaklaşık altı katına çıktı.

Bu yükseliş, otomobillerin giderek daha fazla belleğe ihtiyaç duyduğu bir döneme denk geliyor.

Araç başına kullanılan bellek miktarı büyüyor

Gelişmiş sürüş destek sistemlerinden akıllı kokpitlere, yapay zekâ destekli asistanlardan yüksek çözünürlüklü sensörlere kadar yeni teknolojiler araçların işlem ve bellek ihtiyacını artırıyor.

Bazı gelişmiş sürüş destek donanımları 254 TOPS hesaplama gücüne ulaşırken 16 GB ile 64 GB arasında DRAM kullanabiliyor. 2023’te ortalama bir otomobilde yaklaşık 90 GB DRAM ve NAND bulunurken, 2026 itibarıyla ortalamanın 278 GB’a çıkması bekleniyor. Üst segment modellerde toplam bellek kapasitesinin 2 TB seviyesine ulaşabileceği belirtiliyor.

Dolayısıyla bellek fiyatlarındaki yükseliş, araç başına kullanılan kapasitenin de arttığı bir dönemde üreticilerin karşısına çıkıyor.

Batarya ve hammaddeler ikinci maliyet cephesini oluşturuyor

Elektrikli otomobil şirketlerinin baskısı yarı iletkenlerle sınırlı değil. Hürmüz Boğazı ve diğer tedarik krizleriyle beraber lityum, bakır ve alüminyum gibi temel girdilerde de fiyat artışları yaşanıyor.

Sektör tahminleri, hammadde ve bileşenlerdeki yükselişin otomobil başına yaklaşık 1.000 dolar ilave maliyet oluşturabileceğini, üst segment modellerde bu tutarın 1.400 dolara kadar çıkabileceğini gösteriyor. Ayrıca 2030’a kadar otomobillerde kullanılan çiplerin toplam maliyetinin iki katına ulaşabileceği belirtiliyor.

Batarya sınıfı lityum karbonatın ton fiyatı 2025 başında yaklaşık 75 bin yuan seviyesindeyken Mart 2026’da 171 bin 900 yuana çıktı. UBS ise fiyatın yaklaşık 185 bin yuana ulaşabileceğini öngörüyor.

Elektrikli otomobiller böylece hem batarya hem de elektronik altyapı tarafında yükselen maliyetlerle karşılaşıyor.

Bellek sıkıntısının kısa sürede bitmesi beklenmiyor

Samsung Electronics’in finans yöneticisine göre küresel bellek çipi arzındaki sıkışıklık 2027’de daha da ağırlaşabilir ve 2028’e kadar sürebilir.

Otomobil şirketlerinin uzun vadeli anlaşmalara yönelmesi de tedarik riskine karşı alınan önlemleri gösteriyor. General Motors ve Ford, Micron ile uzun süreli tedarik anlaşmaları yaparken Denso ve Astemo’nun da bulunduğu yedi otomotiv tedarikçisi benzer adımlar attı.

Otomotiv sınıfı belleklerde arzın yüzde 50’nin altında kaldığı belirtilirken bazı üreticiler, üretim ve teslimat planlarını koruyabilmek amacıyla daha yüksek fiyatları kabul ediyor.

Üreticilerin fiyat rekabeti hareket alanını daraltıyor

Maliyetleri müşterilere aktarmanın önündeki en büyük engellerden biri ise elektrikli otomobil pazarındaki yoğun fiyat rekabeti. Şirketler pazar paylarını korumak amacıyla indirim ve teşviklere başvururken Çin’de 2026’nın ilk yarısında binek otomobil perakende satışlarının yüzde 20,2 gerilemesi talep üzerindeki baskıyı artırıyor.

Buna rağmen fiyat hareketlerinin ilk örnekleri görülüyor. 2026’dan bu yana 15’ten fazla üretici fiyatlarını artırdı veya daha önce uyguladığı indirimleri azalttı. Değişiklikler birkaç yüz dolardan başlayarak 1.500 dolara kadar ulaşabiliyor.

Changan NEVO, Q07 Tianshu Intelligent LiDAR Edition’ın üç versiyonuna 3 bin yuan zam yaptı. BYD bazı modellerde gelişmiş sürüş desteği için sunduğu LiDAR paketini 9 bin 900 yuandan 12 bin yuana çıkardı. Exeed ET5’in üst donanımlı LiDAR versiyonunda 5 bin yuan, Xiaomi SU7’nin yeni serisinde ise 4 bin yuan artış görüldü.

Maliyet artışı fiyatlara daha fazla yansıyabilir

General Motors, tarifeler hariç artan girdi maliyetlerinin yalnızca 2026’da şirkete 1,5-2 milyar dolar ek yük oluşturacağını ve baskının yılın ikinci yarısında daha belirgin hale geleceğini açıkladı.

Üreticilerin önünde bu nedenle iki zor seçenek bulunuyor: Artan giderleri üstlenerek kâr marjlarının daralmasına izin vermek veya maliyetin bir bölümünü satış fiyatlarına aktarmak.

Asıl belirleyici nokta, mevcut baskının ne kadar süreceği.

Yapay zekâ ve veri merkezi yatırımları bellek ve gelişmiş yarı iletken talebini yüksek tutarken otomotiv şirketleri de üretim kapasitesi için bu alanlarla rekabet etmek durumunda kalıyor. Batarya hammaddelerindeki yükselişin de eşlik ettiği bu tablo, elektrikli otomobil fiyatları üzerindeki maliyet baskısının gündemde kalabileceğine işaret ediyor.

Editör: Haber Merkezi