Türkiye Somali Uzay Limanı Projesi: 7 Başlık İle Neden Somali Seçildi?

Türkiye Somali uzay limanı projesi, Türkiye’nin kendi fırlatma altyapısına sahip ülkeler arasına girme hedefinin en somut adımlarından biri olarak öne çıkıyor. Peki uzay limanı neden Türkiye’de değil de Somali’de kuruluyor? Teknik, stratejik ve ekonomik gerekçeleriyle tüm detaylar bu içerikte.

Türkiye, Somali’de uzay limanı kurma hedefiyle Ulusal Uzay Programı kapsamında kritik bir eşiği geride bıraktı. Aralık ayı sonunda fizibilite ve tasarım çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte proje resmen inşaat aşamasına geçti. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın açıklamalarıyla kamuoyuna yansıyan proje, Türkiye’yi kendi fırlatma altyapısına sahip sınırlı sayıdaki ülkeler arasına taşımayı amaçlıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Somali uzay limanı planını ilk kez Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ile İstanbul’da düzenlenen ortak basın toplantısında duyurmuştu. Proje, iki ülke arasında imzalanan işbirliği anlaşmaları kapsamında yürütülüyor ve bu çerçevede Somali, uzay limanı için Türkiye’ye arazi tahsis etti.

Türkiye Somali Uzay Limanı Projesi Nasıl Başladı?

Projenin temelini, Türkiye’nin uzaya bağımsız erişim hedefi oluşturuyor. Ulusal Uzay Programı’nda yer alan “Uzaya Erişim ve Uzay Limanı” başlığı, Somali’de kurulacak tesisle somut hale geliyor. Yetkililer, bu merkezin Türkiye’nin yerli uydu ve fırlatma araçlarını tamamen kendi kontrolüyle uzaya göndermesini sağlayacağını belirtiyor.

Fizibilite çalışmalarında birçok alternatif değerlendirildi ve sonuçta Somali, teknik ve coğrafi avantajlarıyla öne çıktı. Bakan Kacır, kapsamlı analizlerin ardından Somali’nin en uygun lokasyon olarak belirlendiğini özellikle vurguluyor.

Neden Somali Tercih Edildi?

Türkiye Somali uzay limanı projesinde Somali’nin seçilmesinin başlıca nedenleri teknik avantajlara dayanıyor. Somali’nin Ekvator’a yakın konumu, uzay fırlatmaları açısından kritik bir üstünlük sağlıyor. Dünya’nın dönüş hızının Ekvator’da en yüksek seviyede olması, roketlerin daha az yakıt harcayarak yörüngeye ulaşmasına imkân tanıyor.

Buna ek olarak Somali’nin Hint Okyanusu’na açılan uzun kıyı şeridi, fırlatmaların doğu yönünde ve sivil yerleşimlerden uzak şekilde yapılmasını mümkün kılabiliyor. Bu durum, hem güvenlik risklerini azaltıyor hem de operasyonel esneklik sağlıyor.

Türkiye’de Neden Uzay Limanı Kurulmuyor?

Türkiye’nin coğrafi konumu, uzay fırlatmaları açısından bazı dezavantajlar barındırıyor. Ülkenin hava sahası ve deniz yolları, dünyanın en yoğun ulaşım hatları arasında yer alıyor. Bir fırlatma sırasında geniş alanların kapatılması gerektiği için bu süreç, Türkiye’de hem teknik hem de diplomatik zorluklar doğurabiliyor.

Ayrıca Türkiye, Ekvator’a görece uzak bir konumda bulunuyor. Bu da fırlatmalarda daha fazla yakıt ihtiyacı anlamına geliyor. Türkiye Somali uzay limanı projesiyle, Ekvator’un sağladığı doğal hız avantajından yararlanılması hedefleniyor.

Türkiye–Somali İlişkilerinin Stratejik Zemini

Türkiye ile Somali arasındaki ilişkiler, 2011 yılındaki büyük insani yardımlarla başlayan süreçten itibaren stratejik ortaklık düzeyine ulaştı. 2026 itibarıyla bu ilişkiler, insani yardım ve askeri eğitimle sınırlı kalmayıp uzay teknolojilerinden derin deniz sondajına kadar geniş bir alana yayıldı.

Türkiye’nin Somali açıklarında petrol ve doğal gaz sondaj faaliyetlerine başlamayı planlaması ve Mogadişu’daki TÜRKSOM Askeri Eğitim Merkezi’nin Somali ordusuna verdiği eğitimler, bu işbirliğinin farklı boyutlarını oluşturuyor. 2024’te imzalanan 10 yıllık Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması ile Somali karasularının güvenliği de Türk Deniz Kuvvetleri tarafından sağlanıyor.

Ulusal Uzay Programı’ndaki Kritik Rolü

Somali’de kurulacak uzay limanı, yalnızca fırlatma faaliyetleriyle sınırlı bir tesis olarak görülmüyor. Yetkililere göre bu proje, roket motorları, yakıt ve itki sistemleri, aviyonik teknolojiler ve yer destek altyapıları gibi alanlarda yerli ve sürdürülebilir bir sanayi ekosisteminin oluşmasına katkı sağlayacak.

Bu yaklaşım sayesinde Türkiye’nin dışa bağımlılığının azaltılması ve uzun vadede önemli teknolojik kazanımlar elde edilmesi amaçlanıyor. Türkiye Somali uzay limanı bu yönüyle Ulusal Uzay Programı’nın merkezinde konumlanıyor.

Ticari, Stratejik ve Sembolik Boyut

Uzay limanının küresel ticari uzay pazarına hizmet etmesi de planlanıyor. Ticari uydu fırlatmaları ile test ve entegrasyon faaliyetlerinin, Türkiye için yeni bir gelir kapısı oluşturabileceği ifade ediliyor. Aynı zamanda bu yatırımların Somali’nin ekonomik kalkınmasına katkı sunması bekleniyor.

The Economist’te yer alan analizlerde proje, Türkiye’nin uzaydaki varlığını artırma ve Ay görevleri dahil daha iddialı hedeflere yönelme isteğinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Öte yandan Somali’deki konumun, uzun menzilli füze testleri açısından da güvenli bir alan sunabileceği belirtiliyor.

Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı’nın 2024’teki uzay görevinden sonra uzay çalışmaları, siyasi ve sembolik açıdan da daha görünür hale geldi. Bu çerçevede Türkiye Somali uzay limanı projesi, hem teknik hem de prestij boyutuyla dikkat çeken bir adım olarak öne çıkıyor.

Kaynak: Ajans Beşiktaş